Nederlandse vertegenwoordigingen, Japan

Japan: Een Jaar na de Aardbeving

Kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven

Op 11 maart 2011, om 14:46 uur, wordt de provincie Tohoku in Noord-Japan getroffen door een aardbeving van 9 op de schaal van Richter. Twintig minuten daarna bereikt de tsunami de kust. Wanneer het water is weggezakt kan de balans worden opgemaakt, 16.000 doden, 6000 gewonden, en tot de dag van vandaag zijn meer dan 3000 mensen spoorloos verdwenen. Afgezien van de humanitaire ramp is ook de fysieke schade enorm; 370.000 gebouwen zijn vernietigd, en de infrastructuur is ernstig beschadigd. De lokale landbouw en visindustrie zijn zwaar getroffen, en meer dan 27.000 bedrijven zijn als gevolg van de ramp failliet gegaan.

De ravage was enorm, maar Japan realiseerde zich dat de beste manier om elkaar te helpen was het land zo snel mogelijk weer op te bouwen. De eerste herstelwerkzaamheden werden direct aangepakt, en binnen enkele weken waren vele wegen, bruggen, spoorwegen, havens en vliegvelden weer hersteld. Ook het economisch herstel verliep verrassend snel. Nederlandse bedrijvend die actief zijn op de Japanse markt hebben hun afzet nauwelijks zien afnemen. Wel wordt nu, een jaar na de ramp, pas echt duidelijk waar de verdere uitdagingen liggen. Deze uitdagingen bieden ook kansen voor bedrijven met innovatieve producten en een track record op de Europese markt die willen investeren in Japan.

Mount Fuji

Inhoud

A. Energie
B. Landbouw
C. Vergrijzing
D. Welke Kansen Biedt Dit?
E. Beginnen in Japan – waar u op moet letten

A. Energie

Door het uitvallen van de kerncentrale bij Fukushima, en de gevolgen van de kernramp, is een publieke discussie op gang gekomen over de afhankelijkheid van kernenergie en de energiestrategie die Japan in de toekomst moet volgen. Dankzij investeringen in producten en productiemethoden behoort de Japanse industrie tot de meest energie-efficiënte in de wereld.

Op consumentenniveau en heeft Japan echter een achterstand en neemt het gebruik van energie al jaren achtereen toe, mede door de elektrische verwarming en airconditioners. De afgelopen jaren is er weinig geïnvesteerd in het elektriciteitsnetwerk en duurzame energie, elementen die in een nieuwe energie strategie onmisbaar zijn. Onder druk van de publieke opinie komen er steeds meer tekenen dat daar verandering in zal komen: op 1 juni wordt een feed-in tariff voor duurzame energie ingevoerd, Tepco heeft een tender geopend voor de aanschaf van slimme meters en vijf steden in Tohoku zijn aangewezen als smart communities waar bij de wederbouw extra investeringen zullen plaats vinden in ICT, duurzame energie en energie besparing. Hiermee wil de Japanse overheid een nieuwe standaard neerzetten voor Japan en als nieuw export product voor Japanse bedrijven.

B. Landbouw

Van alle economische sectoren is de landbouw- en visserijsector onevenredig hard getroffen door de drievoudige ramp. Maar liefst 16 van de 46 prefecturen hebben te kampen met problemen in de landbouw en de visserij, hetzij direct door de aardbeving en de daarop volgende tsunami hetzij indirect door de gevolgen van de uitval van de kerncentrale in Fukushima. De prefecturen Iwate, Miyagi en Fukushima – die wel de groentetuin van Tokio wordt genoemd – dragen maar liefst 90 procent van de totale schade. De tsunami spoelde daar niet alleen hele landbouwgebieden weg, maar liet een verzakt, verzilt en op sommige plaatsen een radioactief besmet gebied achter. Bovendien heeft het uitstekende Japanse imago op het gebied van voedselveiligheid schade gelopen, zowel in binnen- als buitenland.

landbouw

De ramp zou echter achteraf wel eens een zegen voor de toekomst van de Japanse landbouw kunnen betekenen. Ook zonder de ramp stond de sector al onder druk. Door de hoge mate van vergrijzing is het uitsterven van het boerenbestand slechts een kwestie van tijd als het niet gauw een infuus met jong bloed krijgt. Dit is niet alleen van belang voor de sector maar ook voor de regionale ontwikkeling. Verder voelt de versnipperde, verouderde en inefficiënte Japanse landbouwsector zich bedreigt door de verschillende onderhandelingen die de regering momenteel voert over deelname  aan vrijhandelsakkoorden zoals met Australië, de Trans Pacific Partnership Agreement, de EU en  zoals recent aangekondigd Canada. Alleen een grondige hervorming en modernisering van de landbouw, kan de sector voor de toekomst behouden. Doordat in de Tohoku regio de sector helemaal van de grond af aan opnieuw opgebouwd moet worden, biedt dat een uitgelezen kans om een op moderne leest geschoeide, duurzame en economisch rendabele landbouwsector te ontwikkelen die bovendien als voorbeeld voor de rest van Japan kan dienen.

C. Vergrijzing

Japan is één van de snelst vergrijzende landen ter wereld, en de ramp heeft de gevolgen hiervan voor de samenleving duidelijk aan de dag gelegd. De uitdagingen liggen met name op het gebied van gezondheidszorg en het aanbieden van diensten en oplossingen voor oudere inwoners. Japan blijft daarmee een interessante markt voor medische toepassingen en oplossingen voor een vergrijzende samenleving. Omdat in Tohoku de gezondheidszorg geheel op nieuw moet worden opgebouwd wil men hier een ‘ testing ground’ van maken. In de getroffen gebieden wordt nagedacht over het vaststellen van vrije zones waar nieuwe apparatuur en medische toepassingen sneller ingevoerd mogen worden om zo nieuwe vormen van (betaalbare) zorg en ondersteuning aan te bieden. Daarnaast bestaat het plan om zorg meer aan te bieden vanuit kleinere, op ouderenzorg gespecialiseerde klinieken, in plaats van vanuit traditionele ziekenhuizen. Ook ICT kan een rol spelen, zoals bij remote monitoring, waarbij patiënten via een computer hun dokter om advies kunnen vragen. De bedoeling is om op termijn de in de getroffen gebieden ontwikkelde medische toepassingen en oplossingen te verspreiden over geheel Japan.

D. Welke Kansen Biedt Dit?

Japan staat bekend als een innovatief en sterk ontwikkeld land waar het moeilijk concurreren is. Dit is ter dele waar: met een innovatief product, gerichte benadering van de markt en doorzettingsvermogen kunt u op de Japanse markt ver komen. Naast expertise op de bovenstaande gebieden heeft Nederland ervaring deze vraagstukken op een integrale manier op te lossen. Oplossingen op het gebied van infrastructuur, stedelijke ontwikkeling, landbouw of watermanagement worden in samenhang gevonden. Dit is voor Japanse bedrijven die sterk zijn in technische oplossingen, geen vanzelfsprekendheid.

Als tweede exporteur van agrofoodproducten ter wereld heeft Nederland de Japanse landbouwsector veel te bieden. In het bijzonder de kennis en technologie die Nederlandse glastuinbouw in huis heeft, kunnen bijdragen aan een duurzame oplossing voor de hierboven gesignaleerde uitdagingen. Met glastuinbouw kan op een relatief klein areaal een hoge productie worden gerealiseerd. Bovendien is de glastuinbouw niet grondgebonden en vanuit voedselveiligheid oogpunt gezien een veilige manier van produceren. Verder kan de sector met de Nederlandse kassentechnologie een bijdrage leveren aan het energievraagstuk. Last but not least zou de high-tech tuinbouw jongeren aan kunnen spreken. Nederland is zoals bekend een koploper op het gebied van tuinbouw en -technologie. Meerwaarde is bovendien dat Nederland hierbij uitgaat van en geïntegreerde benadering – van kennis, innovatie, uitgangsmateriaal, hardware, logistiek en transport, marketing, etc. – die essentieel is om de omslag in Japan tot een succes te brengen. Onlangs is er vanuit Nederland op initiatief van de landbouwafdeling van de Ambassade en het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie een analytische missie naar Japan afgereisd om de mogelijkheden voor samenwerking met Japan op dit gebied in kaart te brengen.

E. Beginnen in Japan – waar u op moet letten

De wederopbouwprojecten in de Tohoku regio bieden kansen aan Nederlandse bedrijven om niet alleen bij te dragen aan de wederopbouw, maar ook om een eerste stap te zetten op de Japanse markt. Japan wil de ramp gebruiken om nieuwe oplossingen te ontwikkelen en nieuwe export producten te creëren. Dit biedt kansen om Nederlandse producten op de Japanse markt te brengen, of om samen te werken met Japanse bedrijven bij de ontwikkeling van nieuwe producten. Goede samenwerking met lokale Japanse partners is hierbij essentieel.

Er zijn verschillende mogelijkheden om uw kansen in Japan te verkennen. Zo biedt de EU een goede introductie tot de Japanse markt via het EU Gateway Programma (http://www.eu-gateway.eu). Het EU Gateway Programma biedt bedrijven uit een aantal sectoren de mogelijkheid om op een goedkope manier kennis te maken met de Japanse markt door middel van een bedrijvenmissie. Japan heeft al veel in huis en daar is men trots op. Een voorzichtige gecoördineerde aanpak om Nederlandse expertise onder de aandacht te brengen, vergroot de kans op succes. Investeren in Japan vraagt om kennis van de markt, aandacht en tijd. De Nederlandse Ambassade in Tokio en het Consulaat Generaal in Osaka kunnen u helpen met het identificeren van de mogelijkheden voor uw bedrijf en het vinden van een juiste partner.

Investeren in de Tohoku regio, betekent investeren in de toekomst van Japan.

Deze informatie is opgesteld door de Nederlandse Ambassade in Tokio. Voor meer informatie is de ambassade te bereiken op het volgende adres:

Embassy of the Kingdom of the Netherlands
Merei Wagenaar of Carla Boonstra
3-6-3 Shibakoen, Minato-ku
105-0011 Tokyo, Japan
E-mail: tok-ea@minbuza.nl / tok-lnv@minbuza.nl
Tel: +81 (0)3 5776 5400

 

Japanse vlag